บริบทอำเภอเวียงชัย
--------------------------------
ประวัติความเป็นมา
พงศาวดารหลายฉบับกล่าวว่า เมื่อราว พ.ศ. 1900 พระเจ้าไชยนารายณ์ โอรสองค์ที่ 2 ของพ่อขุนเม็งราย ได้ทรงสร้างเมืองขึ้นอีกแห่งหนึ่งที่ตำบลเมืองชุม เรียกชื่อเมืองว่า "เวียงไชยนารายณ์" ต่อมาเมืองได้ร้างไปเนื่องจากภัยของสงคราม จนกระทั่งถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งปรากฏเรื่องราวในประวัติศาสตร์อีกว่าเมืองร้างแห่งนั้นเรียกว่า "ปงเวียงชัย" อยู่ห่างจากเมืองเชียงรายไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 8 กม. ได้มีผู้คนเริ่มทยอยเข้าไปทำมาหากินตั้งบ้านเรือนอยู่ จนกลายเป็นหมู่บ้านเรียกว่า "บ้านเวียงชัย" ต่อมาได้มีผู้คนอพยพเข้ามาอยู่ในพื้นที่นั้นมากขึ้นและตั้งเป็นตำบล เรียกว่า "ตำบลเวียงชัย"
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2508 อำเภอเมืองเชียรายได้ดำเนินการขอแยกตำบลเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ และตำบลผางาม ออกเป็นกิ่งอำเภอต่อกระทรวงมหาดไทยและในปี พ.ศ.2517 กระทรวงมหาดไทยได้ออกประกาศลงวันที่ 30 พฤษภาคม 2517 ให้แบ่งท้องที่อำเภอเมืองเชียงรายจำนวน 3 ตำบล คือ ตำบลเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ ตำบลผางาม ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภออีกแห่งหนึ่ง เรียกว่า " กิ่งอำเภอเวียงชัย" ตั้งแต่วันที่ 17 มิถุนายน 2517 และได้ยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2522 จากนั้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2538 กระทรวงมหาดไทยได้ออกประกาศแยกตำบลทุ่งก่อ ตำบล ดงมหาวัน ตำบลป่าซาง ออกจากอำเภอเวียงชัย จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง ปัจจุบันอำเภอเวียงชัยแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 ตำบล 75 หมู่บ้าน
คำขวัญอำเภอเวียงชัย หนองหลวงแหล่งปลา ดอนศิลาผาใหญ่ พระเจ้ากือนาลือไกล เวียงชัยข้าวดี
การปกครอง
อำเภอเวียงชั้ยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 75 หมู่บ้าน ได้แก่
1. เวียงชัย (Wiang Chai) 20 หมู่บ้าน
2. ผางาม (Pha Ngam) 15 หมู่บ้าน
3. เวียงเหนือ (Wiang Nuea) 11 หมู่บ้าน
4. ดอนศิลา (Don Sila) 18 หมู่บ้าน
5. เมืองชุม (Mueang Chum) 11 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอเวียงชัยประกอบด้วยองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
• เทศบาลตำบลเวียงชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเวียงชัย และตำบลเมืองชุม
• องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโกรกพระ (นอกเขตเทศบาลตำบลเวียงชัย)
• องค์การบริหารส่วนตำบลผางาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผางามทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงเหนือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงเหนือทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลดอนศิลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนศิลาทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองชุม (นอกเขตเทศบาลตำบลเวียงชัย)
สภาพทางภูมิศาสตร์
1. พื้นที่ตั้ง และอาณาเขต
อำเภอเวียงชัยมีเนื้อที่ประมาณ 318.65 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัดเชียงราย โดยที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ที่บ้านกลางเวียง หมู่ 1 ตำบลเวียงชัย ห่างจากจังหวัดเชียงรายประมาณ 12 กม. มีทางหลวงจังหวัดจากอำเภอเมือง เชียงรายถึงที่ว่าการอำเภอเวียงชัย 3 สาย คือ แยกจากบ้านหัวดอย ตำบลท่าสาย ประมาณ 13 กม. แยกจากถนนสายพหลโยธินวัดศรีทรายมูล ประมาณ 11 กม. และแยกจากห้าแยกพ่อขุนเม็งราย ประมาณ 15 กม. ถึงที่ว่าการอำเภอเวียงชัย
อาณาเขตติดต่อกับอำเภอและกิ่งอำเภอ ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับกิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง จังหวัดเชียงราย
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
2. การคมนาคม
2.1 การคมนาคมระหว่างอำเภอและจังหวัด โดยทางรถยนต์ ระยะทางประมาณ 12 กม. สภาพถนนเป็นถนนลาดยาง ใช้สัญจรไปมาทุกฤดู โดยมีทางหลวงแผ่นดินเชื่อม 4 สาย คือ
2.1.1 จากอำเภอเมืองเชียงราย แยกเข้าทางวัดศรีทรายมูล ผ่านบ้านด้าย ที่ว่าการอำเภอเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ ตำบลป่าซาง กิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง ออกไปตำบลปงน้อย อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ยาวประมาณ 50 กม. ถนนลาดยางตลอดสาย
2.1.2 จากอำเภอเมืองเชียงราย แยกเข้าทางวัดศรีทรายมูล ผ่านบ้านด้าย แยกไปทางบ้านศรีเวียง ผ่านหนองหลวง ตำบลเวียงชัย ไปอำเภอพญาเม็งราย ยาวประมาณ 39 กม. ถนนลาดยางตลอดสาย
2.1.3 จากอำเภอเมืองเชียงราย แยกตรงห้าแยกพ่อขุนเม็งรายผ่านตำบลเวียงเหนือ อำเภอเวียงชัย ผ่านที่ว่าการอำเภอเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ ตำบลป่าซาง ไปตำบลปงน้อย อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ยาวประมาณ 55 กม. ถนนลาดยางตลอดสาย
2.1.4 จากอำเภอเมืองเชียงราย แยกจากถนนสายเชียงราย - เทิง ตรงหลักกิโลเมตรที่ 7 บ้านหัวดอย ตำบลท่าสาย - บ้านศรีเวียง - บ้านด้าย - ที่ว่าการอำเภอเวียงชัย ยาวประมาณ 20 กม. ถนนลาดยางตลอดสาย
3. ลักษณะภูมิประเทศ
ลักษณะภูมิประเทศอำเภอเวียงชัย โดยทั่วไปเป็นที่ราบกว้าง มีภูเขาเรียงรายเป็นแนวเขตติดต่อกับอำเภออื่น ๆบางส่วนเป็นแนวเขาลอนลึกและลอนตื้นลาดชันจากทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของอำเภอ มีระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 420 เมตร ทางทิศเหนือมีภูเขาที่มียอดสูงประมาณ 788 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล
4. ทรัพยากรธรรมชาติ
หนองหลวง เป็นบึงขนาดใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ 5,165 ไร่ เป็นแหล่งเพาะพันธ์ปลาขนาดใหญ่ ประชากรได้อาศัยแหล่งน้ำประกอบอาชีพในการประมงและการเกษตรกรรม
ลำน้ำกก บริเวณใต้น้ำมีทรายคุณภาพดี สามารถนำไปใช้ในการก่อสร้างได้เป็นอย่างดี
ป่าไม้ บางส่วนได้ถูกราษฎรบุกรุกเข้าไปทำพืชไร่ แต่ยังมีป่าไม้บางส่วนคงเหลืออยู่เป็นส่วนน้อย
4.1 ทรัพยากรน้ำ
1.แหล่งน้ำ
1.1. แม่น้ำ อำเภอเวียงชัยมีแม่น้ำที่สำคัญ คือ
1.1.1 แม่น้ำกก เป็นลำน้ำแนวแบ่งเขตด้านทิศตะวันตก ระหว่างอำเภอเวียงชัย และอำเภอเมืองเชียงราย โดยผ่านอำเภอเวียงชัยรวมความยาวประมาณ 28 กม.
1.1.2 แม่น้ำลาว ไหลจากอำเภอเมืองเชียงราย เข้าสู่อำเภอเวียงชัยด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ ไหลลงสู่ลำน้ำกกทางทิศตะวันตก รวมความยาวที่ไหลผ่านอำเภอเวียงชัยประมาณ 14 กม.
1.1.3 แม่น้ำแม่ต๊าก ต้นน้ำอยู่ที่ตำบลดอนศิลา ทางทิศตะวันออก ไหลผ่านหมู่บ้านในเขตตำบลดอนศิลา และตำบลผางาม ระยะทางประมาณ 20 กม.
1.2 แหล่งน้ำอื่น ๆ ได้แก่ ฝาย สระ หนอง บึง บ่อบาดาล หรือบ่อน้ำตื้น ซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วไป ประเภทหนองน้ำที่สำคัญและมีศักยภาพสูงในการพัฒนาทั้งด้านการท่องเที่ยว การประปา และการชลประทาน คือ หนองหลวง มีพื้นที่กว่า 5,000 ไร่ เป็นที่ตั้งของสถานีประมงน้ำจืด จังหวัดเชียงราย
สภาพเศรษฐกิจ
1. การประกอบอาชีพ
1.1 การเกษตร เป็นอาชีพหลักของราษฎร ได้แก่ การทำนา รองลงมาคือ การทำสวน ทำไร่ และการเลี้ยงสัตว์ เนื้อที่ในการทำการเกษตรกรรม รวม 208,534 ไร่ ใช้ทำนา 116,255 ไร่ ผลผลิตจากการทำนาเฉลี่ย 50 ถังต่อไร่ การทำไร่ส่วนมากปลูกข้าวโพด เนื้อที่ 23,806 ไร่ ได้ผลผลิต 355 กิโลกรัมต่อไร่ มีครอบครัวเกษตรกร 15,857 ครอบครัว
2. ด้านประชากร
อำเภอเวียงชัยมีประชากรทั้งสิ้น จำนวน 37,939 คน เป็นชาย 18,885 คน เป็นหญิง 19,054 คน จำนวนครัวเรือน 12,720 ครัวเรือน กลุ่มวัยแรงงาน (14 - 50 ปี) มีประมาณร้อยละ 58 ความหนาแน่นของประชากรในพื้นที่ 119.06 คน / ตารางกิโลเมตร อัตราการเกิดของประชากรเฉลี่ยร้อยละ 0.36 ต่อปี
|
|
กศน.
